Η κληρονομιά του «Τιτανικού»

Του Κωστα Συνολακη* (από την Καθημερινή)


Η 100ή επέτειος του ναυαγίου του «Τιτανικού» ήταν στις 14 Απριλίου. Είναι ίσως το πιο γνωστό ναυάγιο στον κόσμο και οι περισσότεροι είχαμε ακούσει την περιγραφή του πολύ πριν από την ομώνυμη ταινία.


Πιο πρόσφατα γεγονότα μάς υποδεικνύουν γιατί οι θαλάσσιες τραγωδίες μάς σαγηνεύουν. Τριάντα άνθρωποι πνίγηκαν στο ναυάγιο του Costa Concordia τον Ιανουάριο, παρότι το πλοίο ήταν μόλις πέντε χρόνων και το ατύχημα συνέβη μέσα σε μερικές εκατοντάδες μέτρα από το πλησιέστερο λιμάνι. Οι επιζήσαντες περιέγραψαν βασανιστικές σκηνές, δηλαδή αντικρουόμενες οδηγίες, καθυστερήσεις, αδυναμία του πληρώματος να χειριστεί τις σωσίβιες σχεδίες, δεκάδες αβοήθητους για ώρες αγκιστρωμένους από σχοινιά, πικάντικες λεπτομέρειες για τις δραστηριότητες του καπετάνιου, εγκατάλειψη από το πλήρωμα, απεγνωσμένες συστάσεις της ακτοφυλακής. Το Χόλιγουντ δεν θα μπορούσε να το φανταστεί χειρότερα. Ο καπετάνιος ισχυρίστηκε ότι ο υποθαλάσσιος ύφαλος που τραυμάτισε θανάσιμα το κρουαζεριόπλοιο δεν υπήρχε στους ναυτικούς χάρτες.

Το μαύρο κουτί της Πανδώρας

Photo: *Mike__D*

του Κρίτωνος Αρσένη


Η Ελλάδα έχει την “πανάκεια” της. Είναι τα τοπία, η φυσική ομορφιά, η πολιτιστική κληρονομιά και τα τοπικά προϊόντα της. Αυτή η "πανάκεια" είναι σε απόσταση αναπνοής από εμάς, μπροστά στα μάτια μας,  αλλά ποτέ δεν την αντιληφθήκαμε ουσιαστικά. Κι όμως ήδη μας προσφέρει τουλάχιστον το 15% του ΑΕΠ μας μέσω του Τουρισμού και πληρώνει τον ένα στους πέντε εργαζόμενους στην Ελλάδα.


Από την άλλη οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις για τα δημόσια έσοδα από την άντληση πετρελαίου κάνουν λόγο για κάποια δισ. ευρώ σε βάθος δεκαπενταετίας. Άλλες εκτιμήσεις είναι κατά πολύ χαμηλότερες. Έχουμε όμως την πολυτέλεια να αρνούμαστε σημαντικές πηγές εσόδων του ύψους μερικών  δισ. έστω και τόσο μακροπρόθεσμα σε συνθήκες τέτοιας δημοσιονομικής δυσχέρειας;

Τα δελφίνια του Αμβρακικού «αντιλαμβάνονται την έννοια του θανάτου»

αναδημοσίευση από το in.gr

Λονδίνο

Η αντίληψη της έννοιας του θανάτου και τα συναισθήματα όπως το πένθος αποτελούν ιδιότητες που οι ειδικοί αποδίδουν αποκλειστικά στους ανθρώπους θεωρώντας ότι απουσιάζουν από τα άλλα ζώα.

Παρατηρήσεις που έγιναν ωστόσο σε δελφίνια στον Αμβρακικό δείχνουν ότι τα θαλάσσια θηλαστικά ίσως έχουν μια τέτοια αντίληψη καθώς εμφανίστηκαν να αντιδρούν διαφορετικά στον θάνατο μελών της ομάδας τους ανάλογα με το αν αυτός επήλθε ξαφνικά ή ύστερα από ασθένεια.

Ο θρήνος της μητέρας

Όπως αναφέρει στο περιοδικό «New Scientist» ο Ζοάν Γκονθάλβο Βιγιέγας, βιολόγος του Ερευνητικού Ινστιτούτου Tethys που πραγματοποιεί από το 2006 έρευνες στα ρινοδέλφινα του Αμβρακικού σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Earthwatch, το 2007 ο ίδιος και τα μέλη της ομάδας του παρακολούθησαν τις αντιδράσεις μιας μητέρας απέναντι στον θάνατο του νεογέννητου μικρού της.

Έρευνα στην Ελλάδα του 2011: κρίση κι ευκαιρίες

Στο τελευταίο τεύχος της εβδομαδιαίας επιθεώρησης Nature, φιλοξενείται ρεπορτάζ για τις συνέπειες της κρίσης στην έρευνα, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα, καθώς και για τις πιθανές ευκαιρίες λόγω κρίσης. Το ρεπορτάζ εδώ.

Επίσης εδώ, ένα πολύ περιεκτικό άρθρο για την έρευνα στην Ελλάδα που αξίζει να διαβαστεί.

Αλλαγή του κλίματος και αλιεία: καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη και ενίσχυση των αλιευτικών αποθεμάτων

Πηγή: Αλιεία και Υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη, τεύχος 35, Αύγουστος 2007।

http://ec.europa.eu/fisheries/documentation/magazine/mag35_el.pdf

 

Το σύνολο των επιστημόνων αναγνωρίζουν ότι η αλλαγή του κλίματος που βιώνουμε σήμερα αποτελεί γεγονός. Η θερμοκρασία της ατμόσφαιρας του πλανήτη αυξήθηκε κατά 0,74°C τον τελευταίο αιώνα. Η αύξηση αυτή μπορεί να φαίνεται ελάχιστη, αλλά οι συνέπειες αυτής της ≪μικρής≫ ανόδου της θερμοκρασίας στα οικοσυστήματα είναι ήδη πολύ σημαντικές και προμηνύουν αυτό που μπορεί να συμβεί αν η θερμοκρασία της Γης αυξηθεί ακόμη περισσότερο, όπως προβλέπουν όλα τα σενάρια των επιστημόνων. Οι συνέπειες στο θαλάσσιο περιβάλλον έχουν αρχίσει να γίνονται αισθητές: η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει, τα θαλάσσια ρεύματα μεταβάλλονται, οι ωκεανοί γίνονται όλο και πιο όξινοι, οι περιοχές κατανομής των ειδών μετατοπίζονται… Οι επιστήμονες της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) επιβεβαιώνουν την αλλαγή του κλίματος και τις συνέπειές της. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η εξέλιξη αυτή επιταχύνεται. Τα 10 θερμότερα έτη καταγράφηκαν μετά το 1990. Οι συγκεντρώσεις μεθανίου και διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ατμόσφαιρα έχουν φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 650.000 ετών…  Σύμφωνα με αυτούς τους εμπειρογνώμονες, η υπερθέρμανση είναι αναπόφευκτη. Αυτό που πρέπει να προσπαθήσουμε στο εξής είναι να την περιορίσουμε. Αν η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη ξεπερνούσε τον 1,5-2,5°C, οι μεταβολές που θα επέρχονταν θα ήταν καταστροφικές για τη βιοποικιλότητα αλλά και για τον ανθρώπινο πολιτισμό. Εξ ου και η ανάγκη να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία σύμφωνα με το στόχο που έθεσαν τα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις αρχές του έτους δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 2°C. Τέθηκαν λοιπόν φιλόδοξοι αριθμητικοί στόχοι, οι οποίοι υπερβαίνουν τις σημερινές διεθνείς δεσμεύσεις της ΕΕ: μείωση, έως το 2020, κατά 20 % των εκπομπών των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και αύξηση του μεριδίου της ανανεώσιμης ενέργειας στη συνολική κατανάλωση ενέργειας της ΕΕ με στόχο το 20 %. Για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος πρέπει να αναχθεί σε προτεραιότητα όλων των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αλιεία δεν αποτελεί εξαίρεση. Όπως όλες οι οικονομικές δραστηριότητες που καταναλώνουν ενέργεια, έχει αρνητικό αντίκτυπο στο κλίμα. Αν μελετηθεί, από σήμερα κιόλας, η ενεργειακή απόδοση των μεθόδων και των εργαλείων της, η αλιεία μπορεί να συμβάλει στη μείωση της κατανάλωσης της ενέργειας που παράγεται από ορυκτές πηγές, οι οποίες εκπέμπουν τα λεγόμενα ≪αέρια του θερμοκηπίου≫. Ωστόσο, θα πρέπει επίσης να γνωρίζουμε ότι η αλιεία συγκαταλέγεται στις οικονομικές δραστηριότητες που πλήττονται περισσότερο από την αλλαγή του κλίματος. Τα θαλάσσια οικοσυστήματα, από τα οποία εξαρτάται η αλιεία, μεταβάλλονται και τείνουν να μεταβληθούν ακόμη περισσότερο με την εξέλιξη του κλίματος. Η μετανάστευση των θαλάσσιων ειδών αποτελεί ήδη γεγονός. Είναι λοιπόν σημαντικό να ενισχυθούν τα αλιευτικά αποθέματα προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η αλλαγή. Σήμερα περισσότερο από ποτέ, είναι ανάγκη να σταματήσει η αποδυνάμωσή τους και, συνεπώς, η υπεραλίευσή τους.…

Οι καρχαρίες διαθέτουν σύστημα πλοήγησης

 Ορισμένα είδη καρχαριών φτιάχνουν «νοητούς χάρτες» της περιοχής τους , γεγονός που τους επιτρέπει να εντοπίσουν τοποθεσίες ακόμα και σε απόσταση 50 χιλιομέτρων.

Αυτό προκύπτει από νέα έρευνα επιστημόνων στις ΗΠΑ που χρησιμοποίησαν ακουστικές τεχνικές και διαπίστωσαν ότι οι καρχαρίες τίγρεις ακολουθούν συγκεκριμένα «μονοπάτια» από διαδρομή σε διαδρομή.

Με βάση τα νέα ευρήματα, οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι καρχαρίες έχουν την ικανότητα να «αποθηκεύουν» χάρτες στρατηγικών τοποθεσιών και ότι πλοηγούνται χρησιμοποιώντας το μαγνητικό πεδίο της Γης. Ωστόσο αυτό δεν συμβαίνει με όλα τα είδη.

Προηγούμενη έρευνα στη Χαβάη είχε δείξει ότι οι καρχαρίες τίγρεις που κολυμπούσαν σε βαθειά κανάλια μπορούσαν να εντοπίσουν ρηχές όχθες, πλούσιες σε τροφή, σε απόσταση 50 χιλιομέτρων.

«Η έρευνά μας δείχνει ότι οι καρχαρίες τίγρεις δεν κολυμπούν τυχαία αλλά κολυμπούν σε συγκεκριμένες τοποθεσίες» δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, Γιάννης Παπασταματίου, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας της Φλόριντα.

Πηγή: econews.gr

Θαλάσσιοι κλάδοι: ολοένα και πιο έντονη η παρουσία των γυναικών

Πηγή: Αλιεία και Υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη, τεύχος 51, Μάιος 2011।

http://ec.europa.eu/fisheries/documentation/magazine/mag51_el.pdf

Στο μυαλό των περισσοτέρων, ο χώρος των επαγγελμάτων της θάλασσας θεωρούνταν για πολλά χρόνια προπύργιο των ανδρών। Ο ρόλος και το καθεστώς των γυναικών στις θαλάσσιες δραστηριότητες έχει ωστόσο εξελιχθεί με γοργούς ρυθμούς τα τελευταία 20 χρόνια, τόσο από την άποψη της νομικής αναγνώρισης και του δικαιώματος πρόσβασης στην απασχόληση όσο και από την άποψη της εξοικείωσης με το φαινόμενο. Από το 2009, το σχέδιο FEMMAR του Πανεπιστημίου της Nantes συνενώνει ερευνητές από διάφορους κλάδους οι οποίοι μελετούν τις κοινωνιολογικές, νομικές, οικονομικές και γεωγραφικές διαδικασίες που σχετίζονται με αυτές τις εξελίξεις… προκειμένου να κατανοηθούν τα παράδοξα που προκύπτουν.

Στο Πανεπιστήμιο της Nantes στη Γαλλία μια διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από νομικούς, γεωγράφους, κοινωνιολόγους και οικονομολόγους αποφάσισε να μελετήσει την εξέλιξη του ρόλου και του καθεστώτος των γυναικών στις θαλάσσιες δραστηριότητες. Το ερευνητικό τους σχέδιο με την ονομασία FEMMAR, εγκαινιάστηκε το 2009 με τριετή χρηματοδότηση από την περιφέρεια Pays de la Loire. Το σχέδιο διαθέτει επίσης μια ευρωπαϊκή διάσταση χάρη στη συνεργασία που έχει συμφωνηθεί με ένα αγγλικό, ένα βασκικό και ένα γαλικιακό πανεπιστήμιο.

Η εκστρατεία «μηδενικής ανοχής» της ΕΕ κατά της παράνομης αλιείας

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
 

13/4/2011

Από το Γραφείο της Επιτρόπου στην Αθήνα

ΘΕΜΑ: Η εκστρατεία «μηδενικής ανοχής» της ΕΕ κατά της παράνομης αλιείας

Καθώς το νέο σύστημα της ΕΕ για τον έλεγχο της αλιείας έχει πλέον τεθεί σε πλήρη λειτουργία, θα είναι ακόμη πιο δύσκολο για τους αλιείς να αλιεύουν παράνομα ατιμώρητα.

Με την έγκριση λεπτομερών κανόνων σχετικά με τη διενέργεια ελέγχων καθ' όλο το μήκος της αλυσίδας αγοράς «από το δίχτυ στο πιάτο», η ΕΕ διαθέτει πλέον τα μέσα που επιτρέπουν τη ρήξη με το παρελθόν και την καλλιέργεια πνεύματος συμμόρφωσης ώστε να σταματήσει η υπεραλίευση και να καταστεί η αλιεία στην ΕΕ πραγματικά βιώσιμη. Το νέο σύστημα εξασφαλίζει ιχνηλασιμότητα σε όλο το μήκος της αλυσίδας: από τη στιγμή που αλιεύονται τα ψάρια έως ότου φτάσουν στον καταναλωτή. Οι αρχές των κρατών μελών μπορούν να επισημάνουν τυχόν παρατυπίες σε οιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας αγοράς και να ανιχνεύσουν τον δράστη. Οι έλεγχοι θα διενεργούνται κατά τον ίδιο τρόπο σε όλη την Ευρώπη. Τα δεδομένα θα συλλέγονται και θα διασταυρώνονται ηλεκτρονικά. Όταν το προϊόν θα φτάνει στο κατάστημα, ο καταναλωτής θα γνωρίζει ότι αυτό αλιεύθηκε νόμιμα. Σε περίπτωση που κάποιος διαπράξει παρανομία θα αντιμετωπίζει εξίσου αυστηρές κυρώσεις ανεξαρτήτως τόπου και εθνικότητας. Σε περίπτωση, δε, που συλληφθεί επανειλημμένα να αλιεύει παράνομα, χάρη στο νέο σύστημα βαθμολόγησης θα κινδυνεύει να χάσει την άδειά του.

Δεν ξέρουμε... τι ψάρια πιάνουμε!

Αναδημοσίευση από τη Real News. Το θέμα έχει επανέλθει πολλές φορές αλλά δε γίνεται τίποτα προς το παρόν...

Ανενεργό παραμένει από το 2009 το Εθνικό Πρόγραμμα Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων για διοικητικούς, σύμφωνα με το υπουργείο Θαλασσίων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας, με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν σαφή δεδομένα για τα ιχθυαποθέματα, για τα είδη και τις ποσότητες των ψαριών που αλιεύονται, αλλά και για τις ποσότητες των αλιευμάτων που απορρίπτονται πάλι στη θάλασσα. Την ώρα που η Ευρωπαία επίτροπος Αλιείας Μαρία Δαμανάκη έχει παρουσιάσει σειρά προτάσεων για την αυστηροποίηση ορισμένων κανονισμών ώστε η αλιεία να καταστεί και πάλι βιώσιμη, η Ελλάδα ψαρεύει σε θολά νερά.

Πάνω από 5.000 κήτη πέθαναν λόγω της πετρελαιοκηλίδας της ΒΡ στον Κόλπο του Μεξικού

Αναδημοσίευση από www.kathimerini.gr

Περισσότερα από 5.000 κήτη- φάλαινες και δελφίνια- έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της πετρελαιοκηλίδας της ΒΡ στον Κόλπο του Μεξικού το 2010, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση Conservation Letters της Εταιρίας Βιολογίας Διατήρησης (Society for Conservation Biology).

Συνολικά 101 σκελετοί βρέθηκαν στην πληγείσα περιοχή, όπου η διαρροή πετρελαίου από την πλατφόρμα Deepwater Horizon προκάλεσε μια τεράστια οικολογική καταστροφή.

Όμως στην πραγματικότητα, αυτοί οι σκελετοί δεν αντιπροσωπεύουν παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό των ζώων που έχασαν τη ζωή τους από τη μεγαλύτερη πετρελαιοκηλίδα στην ιστορία των ΗΠΑ, υπογραμμίζουν οι επιστήμονες που συμμετείχαν στη μελέτη αυτή.

Σύμφωνα με τους ίδιους, ο αριθμός αυτός πρέπει να πολλαπλασιαστεί επί 50 για να έχουμε τον πραγματικό αριθμό των ζώων που χάθηκαν.

Πλαστικό: Ένας τεράστιος κίνδυνος για την άγρια ζωή

Αναδημοσίευση από το tvxs

"Σημαντική απειλή για την άγρια ζωή αποτελούν τα συντρίμμια που επιπλέουν στις θάλασσές μας, όπως αποδεικνύουν τα εκατοντάδες πλαστικά θραύσματα που εντοπίστηκαν στο στομάχι θαλάσσιας χελώνας. Και η απειλή αυτή εντείνεται όσο αυξάνεται η εξάρτηση του ανθρώπου από το πλαστικό."

Αυτό που απεικονίζεται στη φωτογραφία δεν είναι έργο αφηρημένης τέχνης, είναι το περιεχόμενο του στομαχιού μίας νεαρής θαλάσσιας χελώνας που βρέθηκε στα ανοικτά των ακτών της Αργεντινής. Περιβαλλοντολόγοι που την εξέτασαν διαπίστωσαν ότι είχε καταπιεί εκατοντάδες κομμάτια πλαστικού, χάνοντας τελικά τη μάχη με τη ρύπανση.