Το μαύρο κουτί της Πανδώρας

Photo: *Mike__D*

του Κρίτωνος Αρσένη


Η Ελλάδα έχει την “πανάκεια” της. Είναι τα τοπία, η φυσική ομορφιά, η πολιτιστική κληρονομιά και τα τοπικά προϊόντα της. Αυτή η "πανάκεια" είναι σε απόσταση αναπνοής από εμάς, μπροστά στα μάτια μας,  αλλά ποτέ δεν την αντιληφθήκαμε ουσιαστικά. Κι όμως ήδη μας προσφέρει τουλάχιστον το 15% του ΑΕΠ μας μέσω του Τουρισμού και πληρώνει τον ένα στους πέντε εργαζόμενους στην Ελλάδα.


Από την άλλη οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις για τα δημόσια έσοδα από την άντληση πετρελαίου κάνουν λόγο για κάποια δισ. ευρώ σε βάθος δεκαπενταετίας. Άλλες εκτιμήσεις είναι κατά πολύ χαμηλότερες. Έχουμε όμως την πολυτέλεια να αρνούμαστε σημαντικές πηγές εσόδων του ύψους μερικών  δισ. έστω και τόσο μακροπρόθεσμα σε συνθήκες τέτοιας δημοσιονομικής δυσχέρειας;

Eco-label: πανάκεια ή κουτί της Πανδώρας?

Η οικολογική σήμανση ή σήμανση πράσινων προϊόντων, ελληνιστί eco-labeling, αποτελεί μια πολύ διαδεδομένη πλέον πρακτική πιστοποίησης που διασφαλίζει ότι το προς κατανάλωση προϊόν παράγεται με μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον. Ή μήπως όχι; Ας εστιάσουμε στα (επιστημονικά) νερά μας που γνωρίζουμε λίγο καλύτερα, δηλαδή στην σήμανση μπλε προϊόντων. Εδώ και πολλά χρόνια το eco-labeling έχει προταθεί από πολλούς επιστήμονες ως ένα από τα διαχειριστικά μέτρα που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αειφόρο διαχείριση των αλιευτικών αποθεμάτων. To Marine Stewardship Council (MSC) ιδρύθηκε το 1996 από το WWF και την εταιρία τροφίμων Unilever και ανεξαρτητοποιήθηκε τρία χρόνια αργότερα. Αντικείμενό του η πιστοποίηση αλιευμάτων που προέρχονται από φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους αλιείας. Η απόδοση της σήμανσης εγγυάται ότι τα συγκεκριμένα αποθέματα δεν είναι υπεραλιευμένα ενώ προέρχονται από αλιείες που δεν έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και ταυτόχρονα υπόκεινται σε ένα επαρκές διαχειριστικό σύστημα. Κάθε προϊόν (είδος θαλασσινού από συγκεκριμένη περιοχή και τύπο αλιείας) υποψήφιο προς σήμανση αξιολογείται από επιστημονική επιτροπή του MSC και η σήμανση ανανεώνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Ωστόσο η αξιολόγησα του προϊόντος γίνεται ύστερα από αίτηση των ενδιαφερόμενων (π.χ. εταιρίες ή συνεταιρισμοί αλιείας) οι οποίοι και καταβάλουν το αντίστοιχο αντίτιμο. Ο καταναλωτής αποφεύγει την κατανάλωση μη βιώσιμων αποθεμάτων κι ενθαρρύνει μεθόδους φιλικές προς το περιβάλλον ενώ παραγωγοί κι έμποροι αυξάνουν τις πωλήσεις τους. Ένα αξιόπιστο τέτοιο σύστημα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος της υπεραλίευσης. Η αυξημένη ζήτηση πιστοποιημένων προϊόντων παρέχει κίνητρα στους αλιείς να στραφούν σε περιβαλλοντικά φιλικές μεθόδους και αειφόρες ποσότητες αλιευμάτων καθώς και να σεβαστούν τα υπάρχοντα και να απαιτήσουν εξελιγμένα διαχειριστικά πλαίσια.

Αποτελεί η κακή κατάσταση των Ευρωπαϊκών αλιευμάτων μια αποτυχία που θα μπορούσε να ξεπεραστεί με καλή διαχείριση?

Ο Dr Rainer Froese, θαλάσσιος οικολόγος στο Iνστιτούτο Leibniz Institute for Marine Sciences του πανεπιστημίου Christian-Albrechts στο Κίελο της Γερμανίας, εκφράζει στο τελευταίο τεύχος της εβδομαδιαίας επιθεώρησης Nature τις ανησυχίες του για το μέλλον της αλιείας στην Ευρώπη. Τονίζει πως παρά τη μικρή οικονομική σημασία του αλιευτικού τομέα στην Ευρώπη, οι πολιτικές αποφάσεις συχνά καθοδηγούνται από τα λόμπυ της αλιευτικής βιομηχανίας, κυρίως σε επίπεδο κράτους-μέλους, αγνοώντας τις υποδείξεις της επιστημονικής κοινότητας. Ο Rainer Froese ασκεί οξεία κριτική στον τρόπο που λαμβάνονται οι αποφάσεις τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε κρατικό επίπεδο, καθώς και στην υφιστάμενη Κοινή Αλιευτική Πολιτική. Συμπαραστέκεται στη διάθεση της αρμόδιας επιτρόπου, Μαρίας Δαμανάκη, να επιτύχει ανάκαμψη των αλιευτικών αποθεμάτων ως το 2015 και διαβλέπει σημαντικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση στην επικείμενη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Ωστόσο, αν και με τη μεταρρύθμιση αυτή ορίζονται διεθνή όρια αναφοράς για την εκμετάλλευση των αλιευτικών αποθεμάτων, ο προβληματισμός του παραμένει καθώς η μεταρρύθμιση α) δεν είναι τόσο τολμηρή όσο άλλες επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις της αλιευτικής πολιτικής που έγιναν πρόσφατα στη Νέα Ζηλανδία, την Αυστραλία και τις ΗΠΑ, β) δεν περιορίζονται δραστικά οι επιδοτήσεις, και πάνω απ’ όλα γ) τα νέα μέτρα θα πρέπει να εγκριθούν από τους ίδιους φορείς που συνέβαλαν στη δημιουργία των προβλημάτων κατά το παρελθόν.

Ολόκληρο το κείμενο εδώ.

Θαλάσσιοι κλάδοι: ολοένα και πιο έντονη η παρουσία των γυναικών

Πηγή: Αλιεία και Υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη, τεύχος 51, Μάιος 2011।

http://ec.europa.eu/fisheries/documentation/magazine/mag51_el.pdf

Στο μυαλό των περισσοτέρων, ο χώρος των επαγγελμάτων της θάλασσας θεωρούνταν για πολλά χρόνια προπύργιο των ανδρών। Ο ρόλος και το καθεστώς των γυναικών στις θαλάσσιες δραστηριότητες έχει ωστόσο εξελιχθεί με γοργούς ρυθμούς τα τελευταία 20 χρόνια, τόσο από την άποψη της νομικής αναγνώρισης και του δικαιώματος πρόσβασης στην απασχόληση όσο και από την άποψη της εξοικείωσης με το φαινόμενο. Από το 2009, το σχέδιο FEMMAR του Πανεπιστημίου της Nantes συνενώνει ερευνητές από διάφορους κλάδους οι οποίοι μελετούν τις κοινωνιολογικές, νομικές, οικονομικές και γεωγραφικές διαδικασίες που σχετίζονται με αυτές τις εξελίξεις… προκειμένου να κατανοηθούν τα παράδοξα που προκύπτουν.

Στο Πανεπιστήμιο της Nantes στη Γαλλία μια διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από νομικούς, γεωγράφους, κοινωνιολόγους και οικονομολόγους αποφάσισε να μελετήσει την εξέλιξη του ρόλου και του καθεστώτος των γυναικών στις θαλάσσιες δραστηριότητες. Το ερευνητικό τους σχέδιο με την ονομασία FEMMAR, εγκαινιάστηκε το 2009 με τριετή χρηματοδότηση από την περιφέρεια Pays de la Loire. Το σχέδιο διαθέτει επίσης μια ευρωπαϊκή διάσταση χάρη στη συνεργασία που έχει συμφωνηθεί με ένα αγγλικό, ένα βασκικό και ένα γαλικιακό πανεπιστήμιο.